Opeens zit je erin. In een niet helder gecontracteerde opdracht. Of op een niet helder gecontracteerde plek. Ik ook. Ondanks dat ik in alle opleidingen die ik geef zo hamer op de goede contractering om als systemisch teamcoach je werk goed te kunnen doen.
Onlangs weer. Samen met een collega was ik een teamcoachingstraject gestart, waarbij ik zelf niet bij de eerste verkenning was geweest. En waar ik door tijdgebrek wel de processtappen had ‘aangeleverd’ bij mijn collega voor het plan, maar daarmee nog niet een heldere contractering had gemaakt met de opdrachtgever. Vervolgens kregen we letterlijk tijdens het eerste gesprek met het managementteam de rapporten met de slechte cijfers in onze handen geduwd. Met de woorden ’voor jullie’.
De onhelderheid van de contractering was meteen voor ons voelbaar. We konden meteen gewaarworden wat het met ons deed: de last werd op deze manier bij ons gelegd, met een impliciete ‘red ons’ opdracht eraan vastgeniet. Dit is een van de patronen in dit systeem: red ons. En we realiseerden ons ook dat we het patroon van onhelderheid wie waarvoor is onbewust ook vanaf het begin hebben gevoeld en er in mee zijn gegaan. Dat vraagt van ons als begeleiders om bij elke stap helder te maken wat onze rol en opdracht is en te onderzoeken wat daarbij de bijdrage van de leiders is.
“het red-ons-appel is natuurlijk een heerlijke verleiding voor teamcoaches!”
De valkuil waar we vervolgens in hadden kunnen stappen is om vanuit onze plek te gaan sturen op deze helderheid. Dus bijvoorbeeld door extra te benadrukken dat iedereen op tijd moet zijn voor het overleg of zich goed moet voorbereiden. Of dat wij de structuur gaan aanbrengen en daar steeds op terug pakken. Dat lijkt fijn (en is voor onszelf ook wel prettig), maar het belemmert het leerproces van de groep waarmee we dan werken. We nemen als het ware het ongemak weg voordat het herkend en erkend wordt. En voordat de functie van dit patroon helder is. Dat vraagt van ons om bewust te verduren en te verblijven in de onduidelijkheid en het ongemak van de onhelderheid. Zo blijft de ruimte bestaan om interventies in het momentum te kunnen doen op het patroon zodra het zichtbaar wordt.
Of een andere keer. Toen ik min of meer ‘besteld’ werd om een groep mensen mee te nemen in het systemisch werk. In een dag. Aangevraagd door een organisator die geen lid was van de groep voor wie de dag bedoeld was. Namelijk een zeer ervaren groep mensen. Althans, op hun eigen vakgebied. Gewend om snel situaties te analyseren en beslissingen te kunnen nemen.
“Van wie komt de echte vraag?”
En daar kwam ik. Met mijn verhaal over systemen, over vertragen en onderzoeken. Over onbewuste loyaliteiten en patronen. In alles voelde ik dat de aansluiting niet klopte, dat de vraag aan mij om deze groep iets mee te geven of te leren over het systemisch werk niet goed landde. En dat deed iets met mijn plek voor deze groep. Mijn zelfvertrouwen brokkelde met de seconde af. Mijn expertise leek zich opeens ver weg verstopt te hebben. Ik zat ergens in, en ik kwam er niet uit.
Dat heb ik teruggegeven aan de groep. Met de billen bloot: “Het lukt me niet om aan te sluiten. Ik weet het niet meer.”Dat gaf wel weer nieuwe ruimte en er kwam ook weer meer verbinding. Niet met iedereen, maar die prijs nam ik. En nu terugkijkend op wat er gebeurde, zie ik dat wat ik daar ervoer zomaar ook het patroon van dit systeem was: deze mensen worden uitgenodigd op plekken om in korte tijd een oplossing te bieden en hebben niet de ruimte om meer dan 1,5 uur in gesprek te zijn met hun klant. Hoe kun je dan de vertragende systemische vragen überhaupt een plek laten hebben? Mijn ervaring was hun ervaring.
Soms komen inzichten wat later. Maar een volgende keer ben ik wel scherper op het contract en wat de daadwerkelijke behoefte van de groep is, in plaats van me te laten (ver)leiden door de vraag (of eigenlijk opdracht) zoals deze bij mij binnen kwam.