Werken met het innerlijk kind: heling of het vermijden van volwassenheid?

Tijdens een meditatie kreeg ik de uitnodiging om mijn innerlijke kind te koesteren. Tot mijn eigen verrassing voelde ik vooral weerstand. Het voelde alsof ik mezelf daarmee terugbracht naar een positie waarin mij iets is aangedaan, in plaats van naar de plek waarin ík mijn leven draag. Vanuit die ervaring ben ik dieper gaan kijken naar het werken met het innerlijk kind en de vraag of dit ons altijd helpt om volwassen te worden — of soms juist het tegenovergestelde doet. Mijn inzicht heb ik gedeeld met Bibi Schreuder en haar de vraag voorgelegd waarom er vanuit het systemisch gedachtengoed van Bert Hellinger niet met innerlijk kinddelen wordt gewerkt. Ons gesprek is hieronder in de vorm van een blog weergegeven.

Werken met het innerlijk kind: heling of het vermijden van volwassenheid?

 In veel therapeutische, coachende en spirituele contexten is het werken met het innerlijk kind gemeengoed geworden. Wanneer iemand in het hier-en-nu vastloopt, wordt vaak verwezen naar een gekwetst kindsdeel dat gezien, gekoesterd en getroost wil worden. Het innerlijk kind staat daarbij symbool voor wat ooit ontbrak: veiligheid, erkenning, liefde of bescherming. Deze benadering kan waardevol zijn, maar roept ook een wezenlijke vraag op: helpt dit werk ons daadwerkelijk om volwassen verantwoordelijkheid te nemen voor ons leven, of houdt het ons soms juist gevangen in een kindpositie?

De aantrekkingskracht van het innerlijk kind

 Het concept van het innerlijk kind vindt zijn oorsprong onder andere in het Jungiaanse gedachtegoed en is later verder uitgewerkt binnen traumatherapie en delenwerk, zoals bij Franz Ruppert. De gedachte is dat bij ingrijpende ervaringen delen van onszelf als het ware ‘afsplitsen’ om te overleven. Vaak gaat het daarbij om jonge, kwetsbare delen die pijn, angst of verdriet dragen. Door deze delen aandacht te geven, kan heling plaatsvinden.

 In die zin is het werken met het innerlijk kind een poging om te erkennen wat ooit te zwaar was om alleen te dragen. Zeker bij trauma is het belangrijk om te begrijpen dat iets in ons is vast blijven zitten in een vroegere levensfase. Het erkennen daarvan kan verzachting en integratie brengen.

De schaduwzijde: blijven hangen in de kindpositie

 Tegelijkertijd schuilt hier een risico. Wanneer het innerlijk kind voortdurend centraal staat, kan dit onbedoeld bevestigen dat we nog steeds dat gekwetste kind zijn. Het troosten, koesteren en steeds opnieuw teruggaan naar het ‘kleine meisje’ of ‘jonge jongetje’ kan maken dat de stap naar volwassenheid wordt uitgesteld.

 De vraag die zich dan aandient is: in hoeverre neem je werkelijk je volwassen plek in als je jezelf blijft benaderen vanuit het perspectief van wat je is aangedaan? Het gevaar bestaat dat het innerlijk kind een identiteit wordt, in plaats van een fase of ervaring die onderdeel is van een groter geheel. Daarmee kan het werken met het innerlijk kind onbedoeld bijdragen aan het vasthouden van een slachtofferpositie, hoe goedbedoeld ook.

Systemisch perspectief: van kind-illusie naar volwassen positie

 Binnen het systemisch werk, zoals geïnspireerd door Bert Hellinger, ligt de nadruk minder op het werken met innerlijke kindsdelen en meer op het innemen van de volwassen plek in het systeem. Vanuit dit perspectief is het essentieel dat iemand zijn of haar volwassen positie daadwerkelijk ervaart. In opstellingen wordt vaak zichtbaar dat iemand nog kijkt, voelt en handelt vanuit een kind-illusie: een innerlijke houding waarin men nog wacht op wat ouders of het leven hadden moeten geven of niet konden geven.

Een belangrijk moment in een opstelling is wanneer het perspectief verschuift en iemand zich realiseert: ik ben nu volwassen. Dat betekent niet dat het verleden wordt ontkend, maar dat het wordt genomen zoals het was. Wat er niet was, was er niet. Wat er wel was, hoort bij het leven. Volwassen worden betekent niet dat het geen pijn heeft gedaan, maar dat je niet langer wacht tot iemand anders het alsnog goedmaakt.

De jongere ik: erkennen zonder jezelf te splitsen

 Sommige begeleiders kiezen er daarom voor om niet te spreken over ‘delen’, maar over een *jongere versie van jezelf*. Dat voorkomt het gevoel dat je uit losse stukken bestaat. In die benadering wordt de jongere ik erkend voor wat hij of zij heeft gedragen en overleefd, terwijl de huidige, volwassen ik het stuur overneemt.

Zinnen als:

“Wat heb je hard gewerkt!”

Of

“Nu ben ik degene met levenservaring, nu neem ik jou bij de hand.”

Of

“ Ik ben nu te oud om te geloven dat ik iemand weer tot leven kan toveren”

markeren een duidelijke beweging: niet het kind leidt het leven, maar de volwassene. De kindillusies dat je het onverdraaglijke van anderen kan verlichten door het zelf te dragen kan daarmee achter gelaten worden.

Trauma erkennen én volwassen worden

 Bij trauma is werken met jongere of afgesplitste delen vaak onvermijdelijk. Trauma ‘splitst’, en integratie vraagt om erkenning. Maar ook hier geldt: het uiteindelijke doel is niet om in het trauma te blijven, maar om het op te nemen in het geheel van het leven. Dat kan confronterend zijn. Soms willen mensen hun pijnlijke geschiedenis liever niet erkennen als onderdeel van hun leven, omdat dat te veel vraagt. Toch ligt juist daar de sleutel tot volwassenheid: het leven nemen zoals het is geweest, zonder het te romantiseren of te vermijden.

 “Volwassenheid betekent: dit is mijn leven, inclusief wat mij is aangedaan en wat ik heb gemist. Niet als excuus, maar als realiteit”.

Tot slot

Werken met het innerlijk kind kan helend zijn, mits het ingebed is in een beweging naar volwassen verantwoordelijkheid. Wanneer het werk blijft steken in troosten zonder overname van regie, kan het onbedoeld groei in de weg staan. De essentie is niet om het kind te blijven koesteren, maar om het kind in jezelf eindelijk te ontlasten — door als volwassene je plek in te nemen en je leven te dragen.

 De vraag is dus niet óf we met het innerlijk kind werken, maar waartoe. Heling krijgt pas werkelijk betekenis wanneer zij leidt tot volwassen aanwezigheid in het hier en nu.

Marije Boot en Bibi Schreuder

December 2025